De eerste piano

De geschiedenis van de piano gaat ver terug. De eerste “piano” is ontstaan rondom 1700. Dat is dus al ruim 300 jaar geleden. Sindsdien zijn er veel ontwikkelingen geweest in de pianobouw. In grote lijnen is het instrument wel altijd hetzelfde geweest. Een piano met toetsen, snaren en hamerkoppen. Een indrukwekkende geschiedenis.

Uitvinder van de Piano

De geschiedenis begint bij Bartolomeo Cristofori (1655-1731), de uitvinder van de “eerste” piano. In hele grote lijnen is er eigenlijk niks veranderd met de piano zoals wij die nu kennen. Het had toetsen, snaren en hamers die tegen de snaren aanslaan. In de loop van de jaren is er wel veel ontwikkeld en opnieuw uitgevonden. De leren hamerkoppen werden vervangen door bevilten hamerkoppen, de kast werd compacter en de klank werd steeds beter en helderder.

Bartolomeo Cristofori di Francesco. Een belangrijke man in de geschiedenis van de piano, misschien wel de belangrijkste. Hij werd geboren in Padua (Italië) in het jaar 1655. Cristofori begon eerst met het bouwen van klavecimbels en spinets. Dit zijn eigenlijk al een soort vleugels, alleen worden bij deze instrumenten de snaren getokkeld. Ergens tussen 1698 en 1708 ontwierp Cristofori de piano forte. Een instrument waarbij de snaren met hamers worden aangeslagen. Ook was het nu mogelijk om hard en zacht te spelen, in tegenstelling tot het klavecimbel. In 1713 overleed Cristofori en liet hij 4 gebouwde piano fortes achter. Dankzij deze instrumenten is er een ontwikkeling ontstaan tot de huidige piano.

Kruissnarig en Snaren

Vroeger waren de snaren van de piano allemaal recht. Ze liepen van de stem-pen verticaal naar beneden tot aan de aanhangstiften. Er ontstond hierdoor een probleem, omdat je voor meer klank een langere snaar nodig hebt. Een grotere kast was een oplossing, maar Henri Pape bedacht in 1828 een kruissnarig systeem. Hierdoor konden de snaren dus langer gemaakt worden en kreeg de piano veel meer volume.

Jean Henri Pape was nog niet klaar met uitvinden na deze grote uitvinding. De snaren waren destijds in de bas omwonden met messing. Messing gaf de bas een diepere klank, maar niet meer volume. Uiteindelijk werd messing erg duur en schaars en is Henri gaan experimenteren met koper omwonden snaren. Hij kwam erachter dat dit veel meer volume gaf en een mooie bijeenkomst was dat koper beter tegen temperatuursverschillen kan. De koper omwonden bas snaren zijn vandaag te dag nog altijd een standaard in de huidige piano’s en vleugels. Hij verving ook de ijzeren snaren voor staal. En niet alleen bij de snaren, ook bij de mechaniek onderdelen verving hij de veren voor koper, staal en ander metaal. Tegenwoordig hebben we 137 uitvindingen aan Jean Henri Pape te danken hebben.

Hamerkoppen

Bij de eerste piano hadden de hamerkoppen een leren bekleding. Het geluid was heel anders en klonk erg tokkelig. Je kon het leer opruwen en zachter maken voor verandering van klank, maar hierdoor ontstond er snel slijtage. Tijd voor iets nieuws dacht Henri Pape. Hij begon met “vilt” onder het leer te plaatsen, dit gaf al een geheel nieuwe klank. Door het te kort aan leer heeft hij de hamerkop veranderd in een kop met alleen vilt. En zo kennen wij dat nu nog steeds.

Het vilt wordt vandaag de dag gemaakt van het merinosschaap, maar zo was het niet altijd. In 1820 begon het met konijnenhaar en hazenhaar, bedacht door Jean Henri Pape. Al gauw werd dit bekend onder de pianobouwers, het gaf namelijk een zeer positieve invloed op de klank van de piano. Charles Cote heeft het uiteindelijk doorontwikkeld.

Erard en het Vleugelmechaniek

De belangrijkste uitvinding voor de piano geschiedenis komt uit 1821. Het dubbele repetitie-mechaniek. Het was nu namelijk mogelijk om veel sneller te kunnen repeteren omdat de hamer sneller werd teruggetrokken. De hamer komt niet gelijk in russtand zolang de toets ingedrukt blijft maar de vanger houdt de hamer relatief dichtbij de snaar, hierdoor kun je dus de toets sneller repeteren en hoef je niet meer “te wachten tot het mechaniek is gereset”.

Erard heeft ook een versteviging bedacht voor het raam van de vleugel. Dit waren ijzeren balken waardoor de vleugel een hogere spanning van snaren aan kon. In principe heeft hij de houten balken vervangen voor het ijzeren: “Barrage metallique”. Verder zijn de agrafen, de drukbalk en het linkerpedaal te danken aan Sébastien Erard.